ΚΑΡΠΑ και λαβή Χάιμλιχ στην εργασία: τι απαιτεί ο Ν. 5239/2025

Τι άλλαξε με το άρθρο 39 του Ν. 5239/2025

Το άρθρο 39 πρόσθεσε νέα υποχρέωση στην παρ. 1 του άρθρου 535 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου, ο οποίος κωδικοποιεί τις υποχρεώσεις για πρώτες βοήθειες, πυρασφάλεια, εκκένωση και σοβαρό άμεσο κίνδυνο. Ο εργοδότης εξακολουθεί να οφείλει να οργανώνει κατάλληλη υποδομή, σύνδεση με εξωτερικές υπηρεσίες και τακτικό έλεγχο των μέσων πρώτων βοηθειών. Η εκπαίδευση ΚΑΡΠΑ και Χάιμλιχ προστίθεται σε αυτό το ευρύτερο σύστημα.

Η ακριβής διατύπωση έχει σημασία. Ο νόμος κατονομάζει ΚΑΡΠΑ και λαβή Χάιμλιχ, δεν δηλώνει ότι κάθε εργαζόμενος αποκτά πλήρη επαγγελματική ιδιότητα “πρώτου βοηθού” ούτε ότι μία γενική ενημέρωση καλύπτει αυτόματα κάθε ανάγκη της Γραπτής Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου. Η επιχείρηση πρέπει να εφαρμόσει την ελάχιστη υποχρέωση και παράλληλα να εξετάσει τους ειδικούς κινδύνους, τις βάρδιες και την πρόσβαση σε βοήθεια.

Έως και 50 εργαζόμενοι σε μία εγκατάσταση

Όταν ο εργοδότης απασχολεί έως και πενήντα εργαζομένους σε μία εγκατάσταση, η υποχρέωση υλοποιείται μέσω εκπαιδευτικών βίντεο και υλικού που παρέχονται δωρεάν από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Η μονάδα αναφοράς είναι η εγκατάσταση και όχι απλώς ο συνολικός αριθμός προσωπικού σε όλη την εταιρεία.

Η πρακτική εφαρμογή χρειάζεται τεκμηρίωση: ποιο υλικό χρησιμοποιήθηκε, ποιοι εργαζόμενοι το παρακολούθησαν, πότε πραγματοποιήθηκε η ενημέρωση και πώς καλύπτονται νέες προσλήψεις ή μετακινήσεις. Το δωρεάν υλικό εκπληρώνει τον τρόπο που προβλέπει ο νόμος για τη συγκεκριμένη κατηγορία, αλλά η διοίκηση μπορεί να επιλέξει επιπλέον πρακτική εκπαίδευση όταν το risk profile και η ετοιμότητα το απαιτούν.

Περισσότεροι από 50 εργαζόμενοι σε μία εγκατάσταση

Όταν σε μία εγκατάσταση απασχολούνται περισσότεροι από πενήντα εργαζόμενοι, τα μαθήματα παρέχονται από πιστοποιημένους εκπαιδευτικούς φορείς πρώτων βοηθειών στο ήμισυ των απασχολούμενων στην εγκατάσταση, τουλάχιστον ανά τρία έτη. Άρα η απαίτηση συνδέει τρία στοιχεία: κατάλληλο εξωτερικό φορέα, κάλυψη του 50% του προσωπικού της εγκατάστασης και επανάληψη με ανώτατο διάστημα τριετίας.

Το “ήμισυ” δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αριθμός χωρίς επιχειρησιακή λογική. Η επιλογή συμμετεχόντων χρειάζεται να εξασφαλίζει πραγματική παρουσία εκπαιδευμένων ατόμων σε βάρδιες, απομακρυσμένες ζώνες, διοικητικούς χώρους και κρίσιμες λειτουργίες. Αν εκπαιδευτεί συγκεντρωτικά μία μόνο ομάδα γραφείου, μπορεί να επιτευχθεί ο αριθμός αλλά να παραμένει κενό κάλυψης εκεί όπου θα συμβεί το περιστατικό.

Ποιον αριθμό εργαζομένων πρέπει να εξετάσει η επιχείρηση

Η πρώτη ενέργεια είναι η χαρτογράφηση προσωπικού ανά πραγματική εγκατάσταση. Εξετάζονται οι εργαζόμενοι που απασχολούνται εκεί, οι βάρδιες, οι σταθερές μετακινήσεις, η εποχικότητα και οι οργανωτικές αλλαγές. Για περιπτώσεις με σύνθετη στελέχωση, κοινές εγκαταστάσεις ή αμφιβολία ως προς την εφαρμογή, χρειάζεται ειδικός έλεγχος του ισχύοντος πλαισίου και όχι αυθαίρετη ενοποίηση ή διάσπαση αριθμών.

Οι εργολάβοι και οι επισκέπτες λαμβάνονται υπόψη στην οργάνωση του emergency response, ακόμη και όταν ο υπολογισμός της συγκεκριμένης υποχρέωσης αφορά τους εργαζομένους του εργοδότη. Η εγκατάσταση πρέπει να γνωρίζει ποιος αναλαμβάνει την πρώτη αντίδραση, πώς καλείται το 112, πώς καθοδηγείται το ασθενοφόρο και πώς αποφεύγεται σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ host και contractor.

Η παρακολούθηση δεν ισοδυναμεί με επιχειρησιακή ετοιμότητα

Η ΚΑΡΠΑ είναι ψυχοκινητική δεξιότητα. Η αναγνώριση μη φυσιολογικής αναπνοής, η έγκαιρη κλήση βοήθειας, η ποιότητα των θωρακικών συμπιέσεων και η χρήση AED απαιτούν practice και feedback. Στις εγκαταστάσεις άνω των 50 εργαζομένων, η εκπαίδευση από τον αρμόδιο εξωτερικό φορέα πρέπει να επιτρέπει στον συμμετέχοντα να εξασκηθεί και να αξιολογηθεί σύμφωνα με τη μέθοδο του παρόχου.

Το ίδιο ισχύει για την αντιμετώπιση πνιγμονής. Η ομάδα πρέπει να διακρίνει την αποτελεσματική από τη σοβαρή απόφραξη και να ενεργεί σύμφωνα με όσα διδάσκεται, χωρίς επικίνδυνους αυτοσχεδιασμούς. Η EXCELLISO δεν εκτελεί ιατρική εκπαίδευση ούτε εκδίδει τη σχετική πιστοποίηση. Συντονίζει τις ανάγκες και ο κατάλληλος εξωτερικός πάροχος παραδίδει και βεβαιώνει το πρόγραμμα.

Η σχέση με τον AED και τον εξοπλισμό πρώτων βοηθειών

Η νέα διάταξη κατονομάζει ΚΑΡΠΑ και Χάιμλιχ. Δεν πρέπει να μεταφράζεται αυτόματα σε γενική δήλωση ότι κάθε επιχείρηση υποχρεούται από το συγκεκριμένο άρθρο να εγκαταστήσει AED. Η ανάγκη, η θέση, η σήμανση, η συντήρηση και η εκπαίδευση για AED εξετάζονται στο συνολικό πλαίσιο ετοιμότητας, στους ειδικούς κανόνες που μπορεί να εφαρμόζονται και στα χαρακτηριστικά της εγκατάστασης.

Όταν υπάρχει AED, πρέπει να είναι προσβάσιμος, λειτουργικός και ενταγμένος στο emergency plan. Ελέγχονται μπαταρία, pads, ημερομηνίες, cabinet, signage και χρόνος προσέγγισης. Η ύπαρξη συσκευής χωρίς ανθρώπους που γνωρίζουν πού βρίσκεται ή χωρίς routine inspection δημιουργεί ψευδή αίσθηση ετοιμότητας. Το ίδιο ισχύει για τα φαρμακεία πρώτων βοηθειών και τα μέσα επικοινωνίας.

Η εκπαίδευση πρέπει να ενσωματώνεται στο σχέδιο έκτακτης ανάγκης

Η πραγματική αλυσίδα αντίδρασης ξεκινά πριν από την τεχνική ΚΑΡΠΑ. Κάποιος πρέπει να αναγνωρίσει το συμβάν, να ειδοποιήσει, να καλέσει το 112, να αποστείλει άτομο στην είσοδο, να φέρει AED ή kit, να ελέγξει κινδύνους του χώρου και να εξασφαλίσει συνέχεια μέχρι την άφιξη των υπηρεσιών. Αυτοί οι ρόλοι πρέπει να είναι κατανοητοί σε κάθε βάρδια.

Ένα drill χωρίς έκθεση πραγματικού ασθενή μπορεί να ελέγξει communication, access, χρόνους, διαδρομή ασθενοφόρου και availability των εκπαιδευμένων. Δεν αντικαθιστά το μάθημα του πιστοποιημένου φορέα, αλλά δείχνει αν η εγκατάσταση μπορεί να αξιοποιήσει τη γνώση. Τα ευρήματα μετατρέπονται σε actions για πρόσβαση, εξοπλισμό, roster, signage και συντονισμό.

Αρχεία, ανανεώσεις και προστασία προσωπικών δεδομένων

Η επιχείρηση χρειάζεται controlled register με εγκατάσταση, εργαζόμενο, πάροχο, scope, ημερομηνία εκπαίδευσης και επόμενη προγραμματισμένη ανανέωση. Οι βεβαιώσεις τηρούνται με πρόσβαση ανά ρόλο και χωρίς περιττή κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων. Ένα reminder system πρέπει να λαμβάνει υπόψη αποχωρήσεις, άδειες, αλλαγές βάρδιας και νέα πρόσληψη, όχι μόνο μία στατική ημερομηνία τριετίας.

Η απόδειξη συμμόρφωσης δεν είναι μόνο ο φάκελος πιστοποιητικών. Περιλαμβάνει τη λογική με την οποία επιλέχθηκε το 50%, το evidence κάλυψης ανά εγκατάσταση και την ένταξη στο emergency plan. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις έως 50 εργαζομένων τεκμηριώνουν τη χρήση του επίσημου υλικού και τον μηχανισμό με τον οποίο ενημερώνουν όσους εντάσσονται αργότερα.

Συχνά λάθη που εκθέτουν τη διοίκηση

Πρώτο λάθος είναι ο τίτλος “υποχρεωτική ΚΑΡΠΑ μόνο άνω των 50”, ο οποίος αγνοεί το καθεστώς έως 50 εργαζομένων. Δεύτερο είναι η χρήση συνολικού headcount εταιρείας χωρίς ανάλυση ανά εγκατάσταση. Τρίτο είναι η εκπαίδευση του μισού προσωπικού χωρίς κάλυψη βαρδιών. Τέταρτο είναι η ανάθεση σε πάροχο χωρίς επαλήθευση ότι ανταποκρίνεται στην απαίτηση του νόμου.

Εξίσου προβληματικό είναι να παρουσιάζεται η EXCELLISO ως φορέας που εκτελεί ή πιστοποιεί ΚΑΡΠΑ. Η σωστή οριοθέτηση ενισχύει την αξιοπιστία: η συμβουλευτική αναλύει την υποχρέωση, σχεδιάζει την κάλυψη, επιλέγει και συντονίζει κατάλληλο εξωτερικό συνεργάτη, εντάσσει τα αποτελέσματα στο emergency system και παρακολουθεί λήξεις. Ο πάροχος είναι υπεύθυνος για το μάθημα και τη βεβαίωση.

Πρακτικό πλάνο εφαρμογής για τη διοίκηση

Η διοίκηση μπορεί να ξεκινήσει με πέντε ελέγχους: ακριβές headcount ανά εγκατάσταση, απαιτούμενος τρόπος εκπαίδευσης, αριθμός και κατανομή συμμετεχόντων, καταλληλότητα παρόχου και κατάσταση των emergency arrangements. Στη συνέχεια καταρτίζεται rolling plan ώστε το 50% να διατηρείται παρά τις αλλαγές προσωπικού και να μην δημιουργούνται μαζικές λήξεις την ίδια ημερομηνία.

Το αποτέλεσμα παρουσιάζεται με λίγους καθαρούς δείκτες: ποσοστό κάλυψης ανά εγκατάσταση και βάρδια, λήξεις επόμενων 90 ημερών, χρόνος πρόσβασης σε AED όπου υπάρχει, ολοκλήρωση drills και κλείσιμο ενεργειών. Έτσι η νομική υποχρέωση μετατρέπεται σε πραγματική ικανότητα απόκρισης και όχι σε μία ετήσια άσκηση συλλογής πιστοποιητικών.

Συχνές ερωτήσεις